Tajemnica żółtego pokoju - Gaston Leroux

 Wydana w 1907 roku absolutna klasyka francuskiej literatury detektywistycznej (w oryginale Le Mystère de la chambre jaune) autorstwa Gastona Leroux – twórcy słynnego Upiora w operze. Powieść uznawana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł w historii gatunku, które zdefiniowało i udoskonaliło motyw „zagadki zamkniętego pokoju” (ang. locked-room mystery).

Akcja toczy się w zamku Glandier. W głębi Posiadłości dochodzi do przerażającego zamachu na życie Mathilde Stangerson, córki znanego profesora. Kobieta zostaje zaatakowana w swoim pokoju – tak zwanym Żółtym Pokoju. Słysząc jej krzyki i strzały, profesor wraz ze służbą wyważają ciężkie, dębowe drzwi. Wewnątrz zastają pocharataną i nieprzytomną Mathilde, ślady walki oraz pistolet, ale... po napastniku nie ma najmniejszego śladu.

Sytuacja wydaje się przeczyć prawom fizyki: okno w pokoju jest szczelnie okratowane od wewnątrz, drzwi były zamknięte na klucz i rygiel, a w ścianach i podłodze nie ma żadnych tajnych przejść. Do rozwiązania tej pozornie niemożliwej zagadki przystępuje dwudziestoletni, niezwykle błyskotliwy dziennikarz śledczy Joseph Rouletabille, któremu towarzyszy przyjaciel i narrator, fotoreporter Sainclair. Rouletabille staje do pojedynku inteligencji z oficjalnym, słynnym paryskim detektywem Frédéricem Larsanem, próbując za pomocą czystej logiki wyjaśnić, jak morderca zdołał rozpłynąć się w powietrzu.

Wzorzec i niedościgniony klasyk zagadki zamkniętego pokoju: Powieść Leroux wpisała się do kanonu jako wzorzec logicznej łamigłówki. Sam John Dickson Carr – uważany za króla niemożliwych zbrodni – uznał Tajemnicę żółtego pokoju za najlepszą powieść z tego motywu w historii literatury.

Postać Josepha Rouletabille’a: Młody, bezczelny i niezwykle spostrzegawczy dziennikarz to świetnie skonstruowany bohater. Jego metoda śledcza polega na „chwytaniu dobrego końca rozumowania” – odrzuca ślepe poszukiwanie fizycznych poszlak na rzecz żelaznej logiki i analizy psychologicznej.