Szukajmy plusów

 „Pamiętnik” (oryg. The Notebook) to historia Noaha i Allie – dwojga młodych ludzi, którzy zakochują się w sobie latem 1940 roku. Ona jest bogatą dziewczyną z wyższych sfer, on – biednym chłopakiem z prowincji. Po rozstaniu życie ich rozdziela na wiele lat. Noah pisze do Allie codziennie przez rok, ale listy nigdy nie docierają. Po latach Allie, już zaręczona z innym mężczyzną, przypadkiem trafia do Noaha. Tam czyta stary pamiętnik, w którym Noah spisał ich wspólną historię. Książka pokazuje ich miłość na przestrzeni kilkudziesięciu lat – z Alzheimerem w tle, deszczem, łódką na jeziorze i klasycznym sparksowskim wzruszeniem do granic możliwości.

To fascynująca, bardzo przystępnie napisana opowieść o jednym z największych polskich sukcesów naukowych XX wieku, o którym mało kto pamięta. Książka łączy historię nauki z barwnymi anegdotami i dramatem wojennym, nie wymagając od czytelnika wiedzy matematycznej. Po lekturze czujesz dumę z polskich umysłów i smutek, że tak wiele talentów zostało zmarnowanych lub rozproszonych przez historię. Idealna dla miłośników historii, nauki i dobrze opowiedzianych biografii zbiorowych.

 To jedna z pierwszych i najlepszych autobiografii w historii literatury. Franklin pokazuje, jak ciężka praca, dyscyplina, ciekawość świata i praktyczny rozsądek mogą wynieść człowieka z bardzo niskiego startu na sam szczyt. Książka jest pełna życiowej mądrości, humoru i inspiracji. Czyta się ją zaskakująco lekko jak na tekst sprzed prawie 250 lat i wciąż jest aktualna – szczególnie dla osób, które lubią self-development i historie „od zera do bohatera”.

 XVII/XVIII wiek. Islandia jest biedną, głodującą duńską kolonią, gdzie ludzie walczą o przetrwanie, a dzwon kościelny staje się symbolem zarówno władzy, jak i nadziei. W centrum historii jest Jón Hreggviðsson – twardy, sprytny chłop, który wpada w kłopoty z duńskimi władzami i duchem oporu. Laxness miesza tu historię z czarnym humorem, groteską i ludzkimi słabościami: są procesy czarownic, intrygi, bieda tak wielka, że nawet ryby smakują jak porażka, i Islandczycy, którzy mimo wszystko nie dają się całkowicie złamać.

 Patricia Highsmith to amerykańska pisarka, która wyglądała jak spokojna starsza pani z kotami, a w rzeczywistości miała umysł ostrzejszy niż brzytwa i fascynację psychopatami większą niż większość kryminalistów. Napisała „Nieznajomych z pociągu” (i serię o Ripleyu), bo zwykłe morderstwa były dla niej za nudne – wolała historie, w których zło jest eleganckie, inteligentne i bardzo ludzkie. Dwóch zupełnie obcych mężczyzn spotyka się w pociągu. Guy Haines to szanowany architekt, który marzy o rozwodzie z toksyczną żoną. Bruno Anthony to bogaty, znudzony psychopata z mamusią na głowie. Bruno proponuje „idealną” wymianę: ja zabiję twoją żonę, ty zabijesz mojego ojca. Żadnych motywów, żadnych śladów, czysta matematyka zbrodni. Guy najpierw myśli, że to żart… potem odkrywa, że Bruno nie żartuje.

 Książka wciąga jak najlepsza sala sądowa: pełna zwrotów akcji, moralnych dylematów i pytań, na które nie ma łatwych odpowiedzi.

 Mordimer Madderdin, inkwizytor z powołania i cynik z wyboru, przyjeżdża do małego miasteczka, gdzie ktoś najwyraźniej bawi się w czary. Zamiast zwykłych podejrzanych mamy tu charakternika – człowieka, który potrafi „charakteryzować” rzeczywistość, czyli zmieniać ją siłą woli.

 To klasyczny, świetnie skonstruowany prawniczy thriller, który wciąga od pierwszej strony i nie puszcza aż do końca. Grisham pokazuje kulisy wielkiej kancelarii i systemu, w którym pieniądze i władza potrafią wszystko kupić – łącznie z życiem. Książka jest napięta, inteligentna i bardzo realistyczna.

 Studentka Chyna Shepherd jedzie na miły weekend do domu koleżanki w Napa Valley. Wszystko wygląda idyllicznie – wino, rodzina, spokój. Do momentu, gdy w środku nocy do domu wchodzi seryjny morderca Edgler Vess, który traktuje zabijanie jak sport ekstremalny i chce przeżyć „intensywność” na maksa.

 Idealna para: on – przystojny, czarujący, bogaty Jack; ona – urocza Grace. Po szybkim ślubie przeprowadzają się do pięknego domu na odludziu. Wszystko wygląda jak z bajki… dopóki nie zamkną się za nimi drzwi.

 To arcydzieło realizmu psychologicznego. Flaubert pokazuje z chirurgiczną precyzją, jak marzenia zderzają się z szarą rzeczywistością i jak jedno nieszczęśliwe małżeństwo może zniszczyć kilka istnień.

 Shūsaku Endō to japoński pisarz-katolik, który przez całe życie czuł się jak „obcy” w dwóch światach naraz. Dla Japończyków był za bardzo chrześcijański, dla Europejczyków – za bardzo japoński. Zamiast się tym martwić, napisał kilka najmocniejszych książek o wierze, zdradzie i kulturze, jakie kiedykolwiek powstały. XVII wiek. Dwóch młodych portugalskich jezuitów wypływa do Japonii, żeby odnaleźć swojego dawnego mistrza, który podobno zdradził wiarę. Trafiają do kraju, gdzie chrześcijaństwo jest zakazane pod karą śmierci, a władze wymyśliły wyjątkowo perfidne metody „zachęcania” do apostazji. Misjonarze szybko odkrywają, że wiara w tym kraju kosztuje więcej niż życie – i że milczenie Boga bywa głośniejsze niż jakakolwiek modlitwa. Książka czyta się jak psychologiczny horror w kimonie.

 Papillon zostaje skazany na dożywocie za morderstwo, którego (jak twierdzi) nie popełnił. Zamiast grzecznie odsiedzieć wyrok w paryskim więzieniu, trafia na francuską Gujanę – do piekła na ziemi zwanego Diabelską Wyspą. Tam zaczyna serię spektakularnych ucieczek: przez dżunglę, rekiny, piranie, strażników, głód i choroby.

 Andrzej Sapkowski to gość, który najpierw wymyślił Geralta i sprawił, że pół świata zaczęło nosić srebrne medaliony, a potem nagle rzucił fantasy w kąt i powiedział: „teraz będzie średniowiecze, husyci, piwo i zero litości dla czytelników, którzy lubią ładne zakończenia”.

 Morrell pokazuje Rambo nie jako niezniszczalnego superbohatera, ale jako zranionego człowieka, który po prostu chce być zostawiony w spokoju. Książka jest mocniejsza, ciemniejsza i bardziej psychologiczna niż film – idealna dla tych, którzy lubią akcję z głębszym sensem.

 XVIII wiek, Ghana. Dwie siostry bliźniaczki – Effia i Esi. Jedna wychodzi za bogatego białego i trafia do zamku z widokiem na ocean (i na statki z niewolnikami). Druga… no właśnie, zostaje sprzedana na jeden z tych statków.  I tak zaczyna się rodzinna saga na 300 lat: jedna gałąź rodziny buduje fortuny w Afryce (złoto, władza, kolonialne dramaty), druga w Ameryce przechodzi przez plantacje, wojnę secesyjną, Harlem Renaissance, ruch praw obywatelskich i kończy gdzieś w współczesnym Oakland. Każdy rozdział to nowe pokolenie.

 „Piraci z Karaibów” spotykają „Potop”, tylko zamiast Johnny’ego Deppa masz prawdziwego polskiego admirała, a zamiast rumu – piwo i modlitwę przed bitwą. Gdańsk, rok 1627. Rzeczpospolita ma flotę wojenną… no, prawie. Kilka galeonów, garść uzbrojonych statków handlowych i kapitana Arendta Dickmanna, który zamiast siedzieć w karczmie, woli rozwalać szwedzkie okręty.

 Afrykańska „Gra o tron” bez smoków, za to z mnóstwem zdrad, miłości i jednego małego ziarna, które ma zmienić cały kontynent. Ciężka, genialna i do dziś aktualna jak cholera.

 „Wojna i pokój” spotyka „Seks w wielkim mieście”, tylko zamiast Manolo Blahników masz karabiny, a zamiast Manhattanu – afrykański dramat, od którego boli serce i głowa jednocześnie.

 „Kryminal z elementami komedii absurdalnej” w stylu Doncevej – dużo trupów, jeszcze więcej głupich wpadek bohaterki, zero szacunku dla powagi śmierci i masa rosyjskiego humoru.

 Matthew Shardlake to taki średniowieczny Poirot z garbem, który rozwiązuje morderstwa, gdy reszta świata zajmuje się paleniem heretyków.

 Najwygodniejsze morderstwo w historii literatury – zero ucieczki, zero śladów na śniegu, tylko jeden wagon pełen kłamców i jeden mały Belg z genialnym mózgiem. Idealna książka na podróż pociągiem…

 1830 rok, West Point – akademia wojskowa, gdzie nawet śnieg jest sztywny jak regulamin. Pewnego mroźnego poranka wisi sobie kadet… bez serca. Dosłownie. Ktoś je wyłupił z chirurgiczną precyzją.

 Rosyjska wersja Sherlocka Holmesa, tylko zamiast kokainy i skrzypiec ma wiedzę o tym, „co w człowieku najważniejsze” i działa w świecie, gdzie każdy ma kostium – a pod nim często Arlekina, błazna albo mordercę.

 Arn Magnusson, szwedzki chłopak, średniowieczny John Wick w habicie.