Ludzie z Aspromonte - Corrado Alvaro

 Najwybitniejszy zbiór opowiadań (z tytułową nowelą na czele; w oryginale Gente in Aspromonte) autorstwa Corrada Alvaro – jednego z najważniejszych przedstawicieli włoskiego weryzmu oraz tzw. „literatury Południa” (letteratura meridionale). Za ten tom autor otrzymał pierwszą w historii prestiżową nagrodę literacką La Stampa.

Akcja toczy się w surowym, odizolowanym od świata i niedostępnym masywie górskim Aspromonte w południowej Kalabrii. Głównym wątkiem jest dramat rodziny ubogiego pasterza Argirò. Kiedy w wyniku tragicznego wypadku w przepaści giną krowy należące do chciwego i bezwzględnego lokalnego posiadacza ziemskiego, Filippo Mezzatesty, cała wina i ciężar spłaty długu zostają zrzucone na Argirò.

Stary pasterz poświęca całe swoje mizerne życie, pracując ponad siły, by wykształcić najstarszego syna, Antonella, i zapewnić rodzinie wyzwolenie z nędzy oraz społecznego poniżenia. Gdy jednak marzenia o awansie społecznym legną w gruzach, a młodszy syn Benedetto z powodu biedy staje się kaleką, Antonello porzuca nadzieje na legalną sprawiedliwość. Wstępuje na drogę buntu, podpala majątek krzywdziciela i ucieka w góry jako banita (brigante), stając się dla ubogich wieśniaków rodzajem ludowego mściciela.

Poruszająca anatomia chłopskiego losu: Książka jest przejmującym studium godności ludzi zepchniętych na margines. Autor nie idealizuje swoich bohaterów, ale ukazuje ich milczącą wytrwałość, przywiązanie do ziemi oraz bezsilność wobec układów społecznych.