Konformista - Alberto Moravia

 Jedna z najsłynniejszych i najbardziej przenikliwych powieści (w oryginale Il conformista) autorstwa Alberto Moravii – wybitnego klasyka włoskiej literatury XX wieku. Książka zyskała dodatkową, ogólnoświatową sławę dzięki kongenialnej, wizualnie oszałamiającej ekranizacji filmowej w reżyserii Bernardo Bertolucciego z 1970 roku.

Głównym bohaterem jest Marcello Clerici – mężczyzna, którego całe życie podporządkowane jest obsesyjnemu pragnieniu bycia „normalnym”. Ta patologiczna, wręcz desperacka potrzeba konformizmu wynika z mrocznej traumy z dzieciństwa: jako kilkunastoletni chłopiec Marcello zastrzelił byłego księdza, który próbował go wykorzystać seksualnie. Wierząc, że jest mordercą i nosi w sobie nieodwracalną skazę odmieńca, Clerici postanawia za wszelką cenę zmyć z siebie poczucie winy poprzez absolutne wtopienie się w tłum.

Aby udowodnić sobie i światu swoją perfekcyjną zwyczajność, w faszystowskich Włoszech lat 30. podejmuje kroki skrajne w swojej przeciętności. Żeni się z płytką, naiwną i typowo drobnomieszczańską Giulią, a następnie wstępuje do tajnej policji politycznej Mussoliniego (OVRA). Szybko otrzymuje kluczowe zadanie: pod przykrywką podróży poślubnej do Paryża ma wyśledzić, zinwigilować i wystawić na śmierć swojego dawnego wykładowcę, charyzmatycznego antyfaszystowskiego profesora Quadriego. W poszukiwaniu społecznej akceptacji i bezpieczeństwa w łonie totalitarnego systemu, Marcello wkracza na drogę moralnego samounicestwienia.

Złożony portret psychologiczny: Marcello Clerici to jeden z najciekawszych i najbardziej niejednoznacznych antybohaterów w literaturze europejskiej. Autor z chłodną, niemal kliniczną precyzją analizuje jego wewnętrzne mechanizmy wypierania winy, tłumione popędy oraz rozpaczliwą ucieczkę przed własną indywidualnością.