Goya - Lion Feuchtwanger

 Monumentalna, powszechnie uważana za jedno z największych dzieł w dorobku niemieckiego mistrza powieści historycznej, Liona Feuchtwangera. Książka (oryg. Goya oder der arge Weg der Erkenntnis z 1951 roku) to rozmnożony na kilkuset stronach, fascynujący portret genialnego hiszpańskiego malarza Francisco Goyas oraz głębokie studium epoki na przełomie XVIII i XIX wieku.

Akcja powieści skupia się na kluczowym okresie życia artysty – od momentu, gdy jako uwielbiany, pełen pychy i witalności malarz dworski na dworze króla Karola IV opływa w zaszczyty i majątek, aż po czas głębokiego przełomu duchowego, artystycznego i politycznego.

Feuchtwanger z mistrzowską precyzją kreśli portret czowieka rozdartego między dwoma światami:

Światem władzy i luksusu: Goya maluje portrety królewskiej rodziny, tkwi w gąszczu intryg dworskich i przeżywa płomienny, destrukcyjny romans z zmysłową, wpływową księżną Albą.

Światem prawdy i cierpienia: Pod wpływem nagłej, ciężkiej choroby (która pozostawia go całkowicie głuchym), nędzy zwykłych ludzi oraz okrucieństw hiszpańskiej Inkwizycji i późniejszej inwazji wojsk napoleońskich, w Goyi budzi się ból i sprzeciw.

Głuchota odcina go od zgiełku świata zewnętrznego, ale otwiera jego oczy na mroki ludzkiej duszy. To wtedy powstają jego najbardziej przejmujące, mroczne i rewolucyjne cykle grafik (Okropności wojny, Kaprysy) oraz słynne „Czarne obrazy”, w których artysta obnaża głupotę, hipokryzję, zabobon i okrucieństwo swoich czasów.

Plastyczny, zapierający dech obraz XVIII-wiecznej Hiszpanii: Powieść rewelacyjnie oddaje kontrast między duluskim, zepsytym dworem madryckim a ponurym, bezwzględnym cieniem Inkwizycji i biedą hiszpańskiego ludu. Postacie historyczne (król Karol IV, królowa Maria Luiza, minister Godoy, księżna Alba czy Wielki Inkwizytor) są żywe, skomplikowane i wielowymiarowe.