Gepard - Giuseppe Tomasi di Lampedusa

 Korona włoskiej literatury XX wieku (w oryginale Il Gattopardo) autorstwa sycylijskiego księcia Giuseppe Tomasiego di Lampedusy. Powieść, nagrodzona prestiżową Premio Strega i zekranizowana przez Luchino Viscontiego w wybitnym filmie z Redem Steigerem, Burtem Lancasterem i Alainem Delonem, stanowi jedno z najważniejszych dzieł rozliczających przełomowe momenty w historii Europy.

Akcja toczy się na Sycylii w latach 1860–1910, w czasach Risorgimento – zjednoczenia Włoch. Głównym bohaterem jest książę Fabrizio Salina (tytułowy „Gepard” z racji rodowego herbu), charyzmatyczny, dystyngowany i błyskotliwy patriarcha arystokratycznego rodu. Książę z gorzką rezygnacją obserwuje, jak stary, feudalny świat tradycji, przepychu i absolutnej władzy szlachty ulega nieuchronnemu rozpadowi pod naporem nowej epoki: mieszczaństwa, kapitału i zmian politycznych.

Kiedy jego ukochany, obdarzony niezwykłą prężnością bratanek Tancredi wstępuje w szeregi rewolucyjnych wojsk Garibaldiego, a następnie decyduje się na małżeństwo z piękną, lecz wywodzącą się z nowobogackiego mieszczaństwa Angeliką (córką bezwzględnego burmistrza Sedàry), książę Fabrizio wypowiada jedno z najsłynniejszych zdań w historii literatury: „Jeśli chcemy, by wszystko pozostało tak, jak jest, wszystko musi się zmienić”.

Niezrównany, oszałamiający styl: Lampedusa pisał z niezwykłym rozmachem i elegancją. Opisy balów na sycylijskich dworach, dusznego słońca wypalającego krajobrazy wyspy, zapachu zakurzonych pałaców i przemijania urzekają malarskością i mistrzostwem słowa.