Kobiety bez mężczyzn - Shahrnush Parsipur

 Odważna i absolutnie niezwykła powieść irańskiej pisarki Szahrnusz Parsipur. Wydana w Teheranie w 1989 roku książka niemal natychmiast została zakazana przez władze, a autorkę aresztowano i uwięziono. Dziś to absolutny klasyk współczesnej literatury Bliskiego Wschodu oraz ważny głos w światowej prozie feministycznej (na jej podstawie powstał również nagrodzony na Festiwalu w Wenecji film Shirin Neshat).

Akcja powieści toczy się latem 1953 roku w Teheranie – w tle przełomowego, tragicznego zamachu stanu (wspieranego przez CIA), który obalił demokratyczny rząd premiera Mosaddegha. Splot okoliczności sprowadza do ustronnej posiadłości i ogrodu w miasteczku Karaj pięć kobiet pochodzących z całkowicie różnych klas społecznych:

Mahdokht – obsesyjnie lękającą się utraty dziewictwa, która postanawia zasadzić samą siebie w ziemi, by wyrosnąć jako drzewo;

Faezeh – tradycyjną, pobożną kobietę marzącą jedynie o małżeństwie i uciekającą przed społeczną hańbą;

Munis – jej przyjaciółkę, dojrzałą kobietę zamkniętą przez brata w domu, która po śmierci i zmartwychwstaniu zyskuje zdolność czytania w ludzkich myślach;

Farrochlagha – bogatą, elegancką damę z wyższych sfer, uciekającą od przemocowego męża;

Zarrintadż – wycieńczoną prostytutkę, która w wyniku traumy zaczyna widzieć mężczyzn bez głów.

W baśniowym, magicznym ogrodzie te pięć poturbowanych przez patriarchat kobiet próbuje stworzyć własną, wolną od męskiej dominacji i opresji wspólnotę.

Perski realizm magiczny: Parsipur w mistrzowski sposób czerpie z bogatej tradycji perskiej poezji, baśni i mitologii, łącząc je z surowym realizmem. Przeistoczenia ludzi w rośliny, śmierć i ponowne narodziny czy czytanie w myślach traktowane są tu z naturalnością, stanowiąc poetycką i potężną metaforę poszukiwania wolności.