Iwan Groźny - Henri Troyat

 Fascynująca, pełna emocji i mistrzowsko nakreślona biografia autorstwa Henriego Troyata. Po spektakularnym portrecie Katarzyny II, francuski pisarz pochodzenia rosyjskiego bierze na warsztat jedną z najbardziej przerażających, skomplikowanych i tragicznych postaci w historii Europy – Iwana IV Wasiljewicza, pierwszego cara Rosji, który przeszedł do historii jako Iwan Groźny.

Troyat kreśli portret władcy zawieszonego między głębokim, wręcz ascetycznym mistycyzmem a paranoicznym, sadystycznym okrucieństwem. Śledzimy jego losy od najmłodszych lat: traumatyczne dzieciństwo w cieniu bezwzględnych walk bojarskich o władzę, przez złoty wiek jego panowania (okres reform, podboju Kazania i Astrachania oraz szczęśliwego małżeństwa z ukochaną Anastazją), aż po powolne staczanie się w obłęd. Po śmierci żony i ciężkiej chorobie car staje się bezwzględnym despotą – tworzy opriczninę (pierwszą w historii caratu brutalną policję polityczną), dokonuje rzezi Nowogrodu, a w napadzie szału pozbawia życia własnego syna i następcę tronu.

Porywająca narracja w stylu literackiego thrillera: Troyat po raz kolejny udowadnia, że historia nie musi być nudna. Biografię czyta się z zapartym tchem – autor kapitalnie buduje napięcie, odmalowując realia XVI-wiecznego Państwa Moskiewskiego z ogromną plastycznością i dbałością o detal.

Głębokie studium ludzkiego obłędu i władzy: Największą siłą książki jest próba zrozumienia psychiki Iwana. Troyat nie tworzy płaskiego potwora – pokazuje człowieka genialnego i wykształconego, a zarazem zżeranego przez paranoję, samotność, poczucie zdrady i religijny strach przed potępieniem.