Czerwone i czarne - Stendhal

 Jedno z absolutnych arcydzieł XIX-wiecznej prozy realistycznej i psychologicznej. Powieść Stendhala (Henriego Beyle’a), wydana w 1830 roku, stanowi genialny, gorzki portret francuskiego społeczeństwa epoki Restauracji – czasu, w którym po upadku Napoleona Bonaparte stare, arystokratyczne elity i feudalne układy próbują za wszelką cenę zablokować drogę awansu młodym, utalentowanym ludziom z niższych sfer.

Głównym bohaterem jest Julien Sorel – wybitnie uzdolniony, dumny, niezwykle ambitny i pełen pasji syn prowincjonalnego stolarza. Julien fascynuje się Napoleonem i marzy o wielkości, jednak wie, że w nowej rzeczywistości droga kariery wojskowej (tytułowa Czerwień – mundur napoleoński) jest dla niego zamknięta. Wybiera więc drugą ścieżkę – karierę duchowną (tytułowe Czarne – sutanna), która wymaga od niego ciągłej hipokryzji, skrywania prawdziwych poglądów i chłodnej kalkulacji.

Julien trafia najpierw jako korepetytor do domu mera małego miasteczka Verrières, pana de Rênal, gdzie wdaje się w namiętny, zakazany romans z jego żoną, panią de Rênal. Później, przez seminarium duchowne, dostaje się do Paryża jako sekretarz potężnego arystokraty, markiza de La Mole. Tam zyskuje miłość pysznej, buntowniczej córki markiza, Mathilde, co otwiera przed nim drzwi do upragnionego awansu społecznego. Jednak nagły powrót duchów przeszłości i list od pani de Rênal doprowadzają do tragicznego finału, w którym duma, namiętność i zemsta biorą górę nad chłodnym wyliczeniem.

Postać Juliena Sorela – archetyp absolutny: Julien to jeden z najbardziej skomplikowanych i fascynujących antybohaterów w historii literatury. Czytelnik nieustannie balansuje między podziwem dla jego inteligencji i hartu ducha a potępieniem dla jego cynizmu i wyrachowania.